Новости


4 мая 2018 г.

Чехия кунагы

Казан федераль университетының Алабуга институтында халыкара хезмәттәшлек итү бүлеге белгече Илдания Низамбиева белән Көнбатыш чех университеты студенты Яромир Стари бәйгенең гала-концертында кунак буларак катнаштылар.

63 яшьлек Яромир Стари Чехиянең Пльзень шәһәреннән. Көнбатыш чех университетының педагогика факультеты студенты. Әлеге университетта рус телен өйрәнү юнәлеше дә бар. Яромир дөнья халыкларының телләрен үзләштерү белән шөгыльләнә. Алабуга шәһәре институтында ул рус теле белән бергә татар телен дә үзләштерергә тели. “Телләрне үзләштерү өчен, яшь киртә була алмый, теләк кирәк. Өлкәнәйгән саен галимнәр, баш миен эшләтү өчен яңа белемнәр алырга, яңа һөнәрләр, телләр үзләштерергә кушалар”, — ди ул. Бу урында, мисал итеп, Казан федераль университетының Алабуга институтын 85 яшендә тәмамлаган аксакал язучыбыз Габдулла Галиевны китерергә була. Искәрмә: Алабуга институтында (“Университет третьего возраста”) пенсионерлар өчен махсус уку программасы бар.
Яромир Старига балалар­ның ана телендә чыгыш ясаулары бик ошады. “Татар телендә аралашканда, миңа анда ниндидер моң бар кебек тоела. Хәзергә әле сүзлек белән аралашам. Киләчәктә телне үзләштерергә тырышачакмын, чөнки…

26 апреля 2018 г.

24 апрельдә Алнаш районы татарлары киңәшмәгә җыелды. Чарада Алнаш районының мәдәният, милләтара мөнәсәбәтләр, туризм идарәсе җитәкчесе Наталья Антонова, Удмуртия Халыклар дуслыгы йортының әйдәп баручы методисты Наталья Иванова, Удмуртия татарларының милли-мәдәни автономиясе рәисе Рәмзия Габбасова, Алнаш, Бакыр Заводы, Тоймабаш, Иске Шудья, Варзибаш авылларында яшәүче милләттәшләребез катнашты.
Февраль аенда Удмуртия татарларының милли-мәдәни автономиясе “Яңарыш” газетасы, бер төркем үзешчән артист­лар белән бергә Удмуртия Республикасының Алнаш районы Бакыр Заводы авылына, шушы районда гомер кичерүче милләттәшләребез белән очрашу, аларны татар мәдәнияте һәм сәнгате белән таныштыру максатыннан сәяхәт ясаган идек. Очрашу Алнашта район хакимияте тарафыннан татар мәдәнияте көннәре кысасында оештырылды. Очрашуда Наталья Антонова, Наталья Иванова үз чыгышларында да, үзара аралашканда да биредә яшәүче татарларның пассив булуын искәртеп үттеләр, үрнәк итеп үз милләтләрен күтәрү өстендә җиң сызганып эшләгән мари халкын әйттеләр. Бу көнне без Иске Шудья дигән удмурт авылында яшәүче укытучы Гөлфинур Сәләхетдинова белән таныштык. Ул: “Ел саен “Алнашский вестник” газетасы аша татарча бәйрәм оештырылуы турында укып беләм…

22 апреля 2018 г.

Республикабызда узган төрле мәдәни чараларда, бәйрәмнәрдә, иҗади бәйгеләрдә катнаша алырлык талантлы балалар, мәктәп укучылары, яшьләр булуы сөенечле күренеш. Шундыйларның берсе — яшь буынны сәхнә тормышына тартып, үз респуб­ликабызда гына түгел, чит төбәкләрдә узган бәйге-чараларда да үзен күрсәтүче, мактаулы урыннар яулый алырлык талантлар үстерүче «Асылъ­яр» ансамбле. 21 апрельдә Удмурт дәүләт филармониясендә “Асылъяр” татар музыка җыр һәм бию үрнәк ансамбленең “Дус­лык белән көчле без” исемле концерты узды.

Әлеге ансамбльнең концерты һәрвакыт үзен­чәлекле, сокланырлык була. Бишек җырлары, мөнә­җәтләр, Нәүрүз бәй­рәме, Сабантуйга бүләк җыю… Быелгы концертның үзенчәлеге — татар халкының төрле төркемнәренең мәдә­нияте белән таныштыру. Ногайбәкләр, кырым, керәшен татарлары, башкорт халкы — һәммәсенә дә урын бирелгән иде концертта. Иң куандырганы — талантлы балаларыбыз күп һәм җитди әзерлекләре күренеп тора. Тавышлары матур, яңгыравык, сәхнә кануннарын белеп, бөтен күңелләрен биреп җырлыйлар, үзләрен сәхнәдә иркен тоталар, кос­тюмнары һәр җырга, биюгә туры килә. Бер арада җыр яңгырый, биючеләр өздерә, күп…

18 апреля 2018 г.

Яхшы яңалык – март ахырында 91,7 FM ешлыгында Можгада «Болгар радиосы» эшли башлады. «Болгар радиосы» — Татарстандагы танылган татар телендә чыга торган радио ул. Бүгенге көндә Можга – Удмуртиядә “Болгар радиосы”н тыңлаучы бердәнбер шәһәр.
Бүген тапшырулар тест режимында ба­ра, ай ахырына белгечләр җи­теш­сезлекләрне төзәтергә тиеш. Можга­да татар радиосы ачылу — гади шәһәр кешеләренең тырышлыгы нәтиҗәсе. Бернинди дә тәҗрибәләре булмыйча, алар радиотапшыруларның Можга җирендә эфирга чыгуына ирештеләр. “Без булдырдык!” – дип әйтергә була. Ярты ел элек гади Можга кешесе Фәрит Фәйзрахманов үзебезнең шәһәрдә “Болгар радиосы” ачу теләге белән яна башлады. Бу эшкә шәһәрнең милли-мәдәни автономия рәисе Руслан Галиев та кушылды.

Радио эшләп җибәрсен өчен бик күп көч куярга кирәк: бер кочак төрле-төрле сертификатлар, лицензия, килешү кәгазьләре әзерләргә, аннан соң кыйбатлы җиһазлар, соңыннан хезмәт күрсәтү өчен шактый гына акча табарга кирәк. Хәер, кыенлыклар берничек тә милли җанлы ир-егетләрнең хыялларын сүндерми, Фәрит белән Руслан бу юнәлештә…

18 апреля 2018 г.

Ел артыннан еллар тәгәрәп кенә тора. Әле яңа гына уку елына аяк баскан идек, инде ул да тәмамлану алдында. 2018-2019 уку елында Ижау шәһәренең кайсы мәктәпләрендә беренче татар сыйныфлары ачылыр икән? Татарстанда телебезгә кагылышлы туган вәзгыятьнең шаукымы безгә дә килеп җиттеме? Әлеге сорауларга җавап эзләү өчен редакциягә Ижау мәктәпләрендәге татар теле укытучыларын һәм тәрбиячеләрен түгәрәк өстәлгә чакырдык.
«Сер түгел, 25 ел элек Мәсгуд Гаратуев җитәкчелегендә бер төркем укытучылар, шул исәптән биредә утыручы Фәридә Кашапова, Рәсимә Садыйкова катнашында төзелгән белем бирү системасы җимерелү алдында тора. Бүгенге көндә Ижау шәһәренең 107, 116нчы балалар бакчаларында гына милли тәрбия колачлап алып барыла. Әлеге балалар бакчаларында тәрбияләнгән балаларны мәктәпләргә киткәч югалтабыз. Чөнки соңгы елларда 12, 55нче мәктәпләрдә татар сыйныфлары ачылмый. Ә түгәрәкләр без көткән нәтиҗәне бирми. Дөрес, татар сыйныфлары 6нчы гимназиядә һәм 10, 97нче мәктәпләрдә ачылып килә. Әгәр инде боларның да җимерелеп беткәнен көтсәк, Ижауда кабаттан татар телен торгыза алмаска мөмкинбез. Шушы чиккә китермәс өчен нишләргә?…

11 апреля 2018 г.

8 апрель көнне Ижауның «Спартак» халык иҗаты йортында Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе, композитор, виртуоз музыкант, баянчы Марс Макаров истәлегенә кичә узды.

Көз айларында ук ре­дакциягә Казан шә­һә­рендә яшәүче Фир­­­­дания ханым Макарова — композитор, баянчы, Татар­станның атказанган сән­гать эшлеклесе Марс Макаровның хәләл җефете, Татарстанның халык артис­ты, танылган композитор Зөфәр Хәйретдиновның апасы шалтыратып, Марс Макаров истәлегенә кичә оеш­тыруны сорады. Удмуртия татарларының милли-мәдәни автономиясе рәисе, “Яңарыш” газетасы мөхәррире Рәмзия Габбасова әлеге тәкъдимне кабул итеп, оештыру эшләрен башлап та җибәрдек. Газетада Марс Макаров турында мәкалә дөнья күргәч, редакциягә шалтыратулар да күп булды. Шуларның берсе — Завьялово районыннан Рәхилә апа Тимкина. Ул шалтыратып, Марс Макаровның “Язгы ташу” җыры турындагы истәлек-хатирәсен сөй­ләде. Без аны кичәгә чакырдык. Кичәдә алар Сарапул шәһәреннән килгән апасы Нәсимә Төхвәтуллина белән әлеге җырны башкардылар. Ижау шәһәреннән 90 яшьлек Шакирә Радионова да шалтыратып: “Мин авылда гел радио тыңлый идем, радио аша дикторның: “Агыла да болыт…

22 марта 2018 г.

 27 март — Халыкара театр көне

Узган гасырның 60 — 70 еллар рухы, романтикасы, тормыш рәвеше, кинолары, җырлары, әдәби әсәрләре җаныма якын. Ул елларда үзешчән яшь артистларның, завод-фабрикаларда, колхозларда хезмәт куеп, эштән соң, армый-талмый спектакль-концертлар оештырып, кайнап-дөрләп яшәгәннәренә сокланам. Дөнья артыннан артык кумыйча, кешеләрдән яхшылык, киләчәктән бары яктылык кына көтеп, күңелле тормышта гомер иткәннәр ул замана яшьләре…
1924 еллардан алып Ижау шә­һәренең хәзерге Ленин районында элекке “Ирек йорты” эшчәнлеген дәвам иткән Татар клубының (халык телендә “Татклуб”) мәдәниятебезне үстерү өлкәсендә бик күп эшләр башкарганы билгеле. “Татклуб” бик зур булмаган агач йортта урнашкан, ә тамаша залы 40-50 кешелек кенә була. Шулай булуга карамастан, татар халкы өчен даими концертлар куела, үзешчән драма коллективы оешып, спектакльләр күрсәтелә башлый. Бу эшләрне башлап йөрүчеләр ул заманның зыялы кешеләре (укытучылар, заводларда эшләүчеләр һ.б.) булалар. Зыялы татар яшьләре, концерт бригадасы оештырып, татар халкына хезмәт күрсәтәләр. Равил Габдрафиков соңгы елларда аның җитәкчесе булып эшли. Сеңелесе Галия апа белән әлеге…

7 марта 2018 г.

3 мартта Сарапул шәһәренең “Электрон” мәдәният сараенда Милләтләр мәдәниятен тергезү һәм үстерү үзәге, Сарапул Татар иҗтимагый үзәге, Удмуртия Республикасының милли-мәдәни автономиясе оештыруында “Халкым белән горурланам” дип исемләнгән Татар мәдәнияте көне үтте. Бәйрәмгә Каракүл, Камбарка районнарында, Сигаево, Дулесово авылында, Уральский поселогында, Ижау шәһәрендә яшәүче милләттәшләребез кунак булып килгән иде.

Чара ул көнне чыннан да бәйрәмгә әйләнде. Фойедагы “Рухи мирас хәзинәсе” исемле күргәзмә янында милләттәшләребез мәш килде. Ниләр генә юк иде анда? Балалар кулы белән ясалган курчаклар, төрле кул эшләре, милли җанлы Зөлфәт Арслановның музей экспонатлары — барысы да зәвык белән эшләнгән, искитәрлек иде. Күргәзмә белән танышкан һәркем үзенә күпме яңалык алды бу көнне!
Бәйрәмнең өченче өлеше баш­ланганчы хуҗалар һәм төрле районнардан килгән милли оешмаларның җитәкчеләре, активистлары катнашында Удмуртия татарларының милли-мәдәни автономиясенең утырышы узды. Рәмзия Габбасова милли оешмалар алдында торган төп бурычларның берсе телебезне саклау икәнлекне ассызыклады. Шушы көннәрдә Ульяновск шәһәрендә Бөтендөнья татар конгрессының Милли…

24 января 2018 г.

23 гыйнварда Татарстан Республикасы Премьер-министры урынбасары, Бөтендөнья татар конгрессы Милли Шурасы рәисе Вәсил Шәйхразиев, Бөтендөнья татар конгрессының башкарма комитеты рәисе урынбасары Марс Тукаев эшлекле сәфәр белән Удмуртия Республикасының Ижау шәһәренә килделәр. Татарстан кунакларын Ижау шәһәре башлыгы Юрий Тюрин, Удмуртия Республикасы Милли сәясәт министры Лариса Буранова, Удмуртия Республикасы төбәк милли-мәдәни автономиясе рәисе Рәмзия Габбасова, Удмуртия татар иҗтимагый үзәге президенты Илсур Миңнемуллин каршы алды. Алар иң элек “Спартак”  халык иҗаты йорты, Г.Тукай исемендәге 6нчы санлы гимназиягә барып, анда алып барыла торган эшләр, биналарның халәте белән таныштылар. Аннан соң кунакларны Удмуртия Республикасы Хөкүмәте Рәисе Ярослав Семенов кабул итте.

Беренче тукталыш —  “Спартак” халык иҗаты йорты

Төрле милләт вәкилләренең иҗади һәм фольклор коллективлары шөгыльләнгән, шулай ук балалар  бию түгәрәкләре эшләгән халык иҗаты йортында кунакларны татар, удмурт, рус коллективлары өч телдә җырлап каршы алдылар. Узган елда Удмуртия Республикасы мәдәни мирас объектларын дәүләт тарафыннан саклау буенча агентлык боерыгы белән 1939 елда төзелгән элеккеге “Спартак”…

21 января 2018 г.

11 гыйнварда Ижау шәһәрен­дә Удмуртия республикасында яшәүче төрле милләт вәкилләре искечә Яңа елны каршыладылар. Аларны УР милли сәясәт министры урынбасары Павел Орлов, Халыклар дус­лыгы йорты директоры Тать­яна Боталова сәламләде алар. Алар Удмуртия Республикасында 39 милли оешма эшләве, ел саен гореф-гадәтләрне, телне сак­лау буенча 100дән артык социаль проектлар тормышка ашырылуын билгеләп үттеләр.

Бәйрәмдә Удмуртия татарларының милли-мәдәни автономиясе, аның каршында эшләп килүче “Ак калфак” оешмасы, Татар иҗтимагый үзәге, “Иман” яшьләр берлеге, Удмуртиянең “Ак калфак” оешмасы вәкилләре дә катнаштылар. Оештыручылар кунаклар өчен интерактив, мавыктыргыч программа әзерләгәннәр иде, әлеге чара бик җылы мөнәсәбәттә үтте.
Бәйрәмне Әзербайҗан “Достлуг” иҗ­тимагый оешмасы “Тюльпан” кафесында оештырды. Оешма рәисе Зуль­фигар Мирзаев: “Республикада мил­ләтләрнең дус яшәве — барыбыз өчен зур шатлык! Без төрле милләт вәкилләре белән Яңа елны каршылавыбызга бик шат. Мин сезне бәйрәм белән котлап, һәрвакыт дус-тату яшәвебезне теләп калам”, — диде. Әлеге оешма оештырган чараларда беренче генә булуым түгел. Аларның татар милләтенә булган аеруча җылы мөнәсәбәте хөрмәткә лаек! Амин, бергә…