Новости


30 июня 2016 г.

25 июньдә “Чекерил” спорт комплексында Сабан туе гөрләде. Җыр-биюләргә, ярыш-бәйгеләргә бай булды милли бәйрәмебез. Матур гадәт буенча, берничә ел рәттән Ижау Сабан туен оештыруда, төгәлрәге, мәдәни программа белән баетуда Татарстанның Саба районы зур өлеш кертә. Быел да сабалылар 60 кешелек зур делегация белән килгәннәр иде. Саба муниципаль районы башлыгы Рәис Миннеханов ижаулыларны бәйрәм белән тәбрикләп, изге теләкләрен җиткерде, Сабантуйның мөхтәрәм кунакларына күчтәнәчләр өләште.
Бәйрәм көнне теләге булган һәр кеше — олысы-кечесе төрле ярышларда катнаша алды. Әйтик, юан беләклеләр үз көчләрен гер күтәрү, кул көрәштерүдә, аркан тартуда сынап карады. Җитезләр биек баганага үрмәләделәр. Чүлмәк вату, станда капчык белән көрәшү дисеңме, һәр ярыш үз тәртибе белән җиренә җиткереп башкарылды. Сабантуйның бизәге — көрәш быел теннис кордында түгел, ә башка мәйданда узды. Иң элек яшүсмерләр бил алышты. Лаеклы алмашчылар үсеп килүе куандырды. Ат чабышлары ике төркемдә үтте. Бу ярышны тамаша кылырга теләүчеләр аеруча күп иде.

27 июня 2016 г.

Республикада төрле сәбәпләр аркасында югала барган авыллар күп. Кайчандыр Балезино районында иң зур хуҗалыкларның берсе булган Гордино авылында да бүген 30 гына йортта яшиләр. Әлеге авылдан чыккан кешеләр — татарлар һәм бисермәннәр  — ел саен май ахырында, туган авылларын, нигезләрен сагынып кайтып, корбан чалалар. Биредәге бәйрәм элек дини йола буларак мулла катнашында узса, соңрак авыл бәйрәменә әйләнеп кала. Узган елдан башлап бәйрәм борынгыча уздырыла башлый.

Мин Үрьякала (Гордино) авылы тау башында басып торам. Ике яктагы урман, җәйрәп яткан киң болын арасыннан гүзәл Чүпче елгасы ага. Рәссамнарга, шагыйрьләргә иҗат итәр өчен илһам бирә торган җирләр биредә. Бер генә мизгелгә чүпче татарлары тарихы тасвирланган “Табышмаксыз халыкның табышмаклары” исемле китапта укыганнар күз алдыма килде. Әйтерсең лә Нократ сәүдәгәрләре Чүпче елгасы буйлап килеп менә-менә көймәләрдән төшеп бирегә кәрван-сарайга килеп туктаячак­лар…

Борынгы тарих шаһитлары

Авыл уртасында каберлек урнашкан. Элек анда 1323 ел дип, болгар телендә уеп язылган кабер ташы булган….

21 июня 2016 г.

               ПОЛОЖЕНИЕ

                    о проведении  скачек по пересечённой местности             городского праздника «Сабантуй – 2016»

  1. Цели и задачи

Развитие и популяризация национального праздника Сабантуй с

обязательными конными скачками, как средство организации отдыха  жителей и межнационального сближения.

  1. Сроки и место проведения

. Скачки проводятся 25 июня 2016г.

. Место проведения — спорткомлекс «Чекерил».

.Территория- Завъяловского района УР

. Регистрация и ветеринарный допуск  с  10-00 часов.

. Начало скачек с 12 часов.

  1. Организация и руководство скачек

. Организация и руководство скачек возлагается на оргкомитет,

непосредственное определение победителей и призеров скачек на судейскую коллегию, утвержденную оргкомитетом.

. Оргкомитет несет ответственность за проведение скачек и обеспечение:

-правопорядка,  безопасности  зрителей и участников скачек по пересечённой местности

— подготовку дорожки для скачек.(ограждение ,выравнивание рельефа, покос с уборкой травы)

— награждение победителей и призёров скачек

— подготовку эстакады для выгрузки/погрузки лошадей

— обеспечение питьевой водой пригодной для поения лошадей

— обеспечение противопожарной безопасности

— обеспечение квалифицированной судейской бригадой:…

17 июня 2016 г.

12 июньдә узган күңелле, матур шәһәр көне бәйрәме — башкалабызның миллион халкы булган шәһәрләрдән ким яшәмәве, көнкүреше, күңел ачу чаралары белән аларга тиң икәнлеген тагын бер кат раслады.

Агымдагы елда шә­һәребез 256 еллыгын бәйрәм итте. Бу көнне — бәйрәм чаралары бик күп уздырылды. Халыклар дуслыгы монументы янында бәйрәм чыгышы, Андрей Дерябин һәйкәле янында митинг, удмурт халкының Гербер бәйрәме, Үзәк мәйданда һәм районнарда иҗат коллективлары чыгышы һәм инде төрле яшьтәге кешеләрне берләштерә торган бәйрәм салюты белән беррәттән һавага меңнәрчә очкан шарлар — болар барсы да Ижау халкының тулы канлы тормыш белән яшәвен күрсәтә.

“Фильм, фильм, фильм”

Россиядә кино елы уңаен­нан үзәк мәйданнан театраль­ләштерелгән йөреш үтте. Про­логта “Молодой человек” муни­ципаль театры тарафыннан эшләнгән кино төшерү күренеше күрсәтелде. Тамашачыларга таныш “Кавказская пленница”, “Двенадцать стуль­ев”, “Белое солнце пустыни” фильмнарындагы геройлар үзәк мәйданнан үтте. Индустриаль районы — режиссерлар, сценаристлар, операторларның эшен күрсәттеләр. Устинов районы вәкилләре «Иван Васильевич меняет профессию” фильмын тәкъдим итсә, Октябрь районы тамашачыларны мультфильмнар дөньясына чакырды….

9 июня 2016 г.

Сарапул шәһәренең Акшабариха елгасы янында үткәрелгән Сабантуй бәйрәме елдагыча матур, гади, җылы үтте.

Тау башына сибелгән тамашачының күплеге, мәйдандагы җырчы-биючеләрнең аллы-гөлле сәх­нә костюмнары — болар барсы да күңелләрдә бәйрәм рухы уята иде ул көнне. Шәһәрнең “Электрон” мәдәният йортында шөгыльләнүче коллективлар, үзешчәннәр, Сарапул шәһәренең Татар иҗтимагый үзәге җитәкчесе Фаил Исламгалиев җитәкчелегендә Зөлфәт Арсланов, Светлана Борһанова, Мәүлидә Файрузова, Асия Әхмәдиева, “Яшьлек” ансамбле әгъзалары биредә Сабантуй үткәрелә башлауның 25 еллыгына ныклап әзерләнгәннәр. Архив мәгълүматларына караганда, 1926 елда Сабантуй бәйрәмен үткәрү турында сорау күтәрелсә дә, ул 1928 елда гына үткәрелә. Аннан соң тарихта бәйрәмнең үткәрелгәне телгә алынмый. Шәһәр советы документларында беренче тапкыр Сабантуй бәйрәме 1991 елда үткәрелгән дип теркәлә. 25 ел элек Нәҗип Камалов, Рифкать Ситдыйков Сабантуй бәйрәмен оештыралар. Бәйрәм флагын күтәрү дә аларга тапшырылды. Быелгы бәйрәмнең тантаналы өлешендә Дәүләт Советы депутаты Энвиль Касимов, Удмуртия татарларының мил­ли-мәдәни автономиясе, “Яңа­рыш” газетасы вәкилләре, Татар иҗтимагый үзәге президенты Илсур Миннемуллин, Сарапул Шәһәре башлыгы Александр Ессен, Сарапул районы башлыгы…

9 июня 2016 г.

4 июнь көнне Ульяновск өлкәсенең Иске Кулаткы бистәсендә Бөтенроссия авыл Сабантуе булып узды. Удмуртия республикасыннан — Ижау, Воткинск, Можга шәһәрләреннән, Балезино районыннан 13 кешелек делегация дә Сабантуйда кунак булып кайтты. Сәяхәтебезне юл уңаеннан Болгар җирләреннән башлап җибәрдек. Күбебезнең әле тәүге тапкыр Болгар җиренә басуы иде. Автобусыбыз Ак мәчет янына килеп туктаса да, без сәяхәтебезне хәрәбәләр шәһәрчегеннән башларга булдык.

Тарихыбызга сәяхәт

Беренче булып XIV гасырда төзелгән хокук бозучыларга гадел карар чыгару урыны булган — Кара пулатка тукталдык. Икенче хәрәбәгә юл тотканда тарихчылар экспедициясенең казыну һәм эзләнү эшләренә тап булып, аларны күзәтеп тору бәхетенә дә ирештек. Юлыбыз Зур манарага һәм Җәмигъ мәчете урынына алып килде. Җәмигъ мәчете идәненә (түбәсе юк) баскач, кояш нурларында ялтырап торучы ак мәрмәр ташлар күзне камаштырып, сихри дөньяга алып кергән кебек итә. Аның янында Успения чиркәве тора. Бераз читтә, Төньяк мавзолейда кабер ташлары урын алган. Ерак түгел Көнчыгыш мавзолее күренеп тора. Борынгы хәрәбәләргә якын гына бүгенге төзелеш чималлары белән Хан…

2 июня 2016 г.

26 май көнне Удмуртия Республикасы Дәүләт Советында Татарстаннан килгән кунакларны кабул иттеләр.
Татарстан вәкилләренең эшлекле сәфәре Дәүләт Советы бинасыннан башланды — музейда Удмуртия дәүләтчелеге тарихын барладылар, республика казанышлары турында фильм карадылар.
Туган телләрне укыту турында фикер алышу “Гармония” халыкара белем бирү комплексы саналучы 97нче мәктәптә башланды. “Без Татарстан үрнәгендә удмурт телен дәүләт теле буларак укыта башладык”, — ди мәктәп директоры Әхтәм Чугалаев. Башка милләттәге ата-аналар ризасызлыгыннан курку булган, әмма телне түгәрәкләрдә, туган якны өйрәнү сәфәрләре аша өйрәтүгә берсе дә каршы килми. 2004 елдан алып биредә Милли мәдәниятләр үзәге эшләп килә — балаларга туган телләрен, үз халкы тарихы, мәдәнияте белән якыннан танышуда мөмкинлекләр тудырырга тырышалар, заманча техника, хәтта үз метеостанцияләре бар. 2000 баланың 150се татар телен фән буларак өйрәнә. Мөфтият белән уртак проект нигезендә аерым бина салынды.
Удмуртия мөфтие Фаиз Мөхәммәтшин татарстанлылар белән әңгәмәдә:
“Мөселман әти-әниләр арасында…

2 июня 2016 г.

“Яңарыш” редакциясе, Удмуртия татарларының милли-мәдәни автономиясе тарафыннан икенче ел рәттән шәһәребездә Сабантуй бәйрәменә бүләк җыю оештырыла. Энә дә бүләк, дөя дә бүләк, ди безнең халык. Бу юлы да шулай булды. Кемдер сөлге бүләк итте, кемдер кулъяулык, кемдер йомырка бирде.

Каян килеп чыккан соң бу йола? Быел Казан шәһәрендә Сабантуй бәйрәмен үткәрү буенча уздырылган семинарда Республиканың традицион мәдәниятне үстерү үзәге директоры Фәнзилә Җәүһәрова: “Һәр якта бу йоланы төрлечә атап йөртәләр. “Бирнә”, “Байлар өйдәме?”, “Бүләк җыю”, “Яулык җыю”, “Сөлге җыю”, “Әрәпә”, “Сөрән”, “Сөрән сугу” кебек атамалары бар аның. Һәр якның үзенчәлеге булуы гаҗәп түгел. Берәүләрдә ат булган, икенчеләрдә юк. Кемнәрдер бу йоланы сөрәнгә мөнәсәбәтле үткәргән. Кукмара районы Күкшел авылында рекрутка алынасы егетләр аңа 1 ай алдан әзерләнә башлый. Нократ татарларына хас йола ул. Фарсы мәдәнияте тәэсирен дә әйтми мөмкин түгел. Гомумән, бүген бу чарада һәрбер йорт үзенең өлешен кертергә тиеш. Илең тыныч, кояшлы, җылы көннәр җитәрлек булсын, ел туклыклы килсен өчен син үзеңнән…

18 мая 2016 г.

Уку программаларыннан милли-региональ компонентны алып ыргыту милли җанлы укытучыларда тирән нәфрәт уятты. “Күпмилләтле Россия Федерациясендә мондый башбаштаклыкка юл куелмас”, — дигән фикер ялгыш булып чыкты.

Югарыда утыручы түрәләр, күрәсең, Конституцияне дә исәпкә алмыйлар, юкса аның 26нчы маддәсенең икенче пункт­ында: “Һәркем туган телен тәрбиядә, белем бирүдә һәм иҗат итүдә ирекле кулланырга хокуклы!” — дип язылган. Татарстанда барлык фәннәр дә рус телендә генә укытылырга тиеш” дигән хәбәрне ишетү зур шау-шу уятты. “Татарстан Фән һәм мәгариф министры Энгель Фәттахов телевидение аша чыгыш ясап болай диде: “Мәктәп программаларыннан милли компонентны юк итүне хуплап булмый. Бу проблеманы һәрьяклап тикшереп, республика күләмендә бер фикергә килеп, һичшиксез, үз мәнфәгатебезне яклап чыкканнан соң гына, безнең җавап әзер булыр. Безгә бу өлкәдә аерым бер концепция эшләп, тормышка ашыру ягын карарга кирәк булыр”.

Әйе, Энгель Фәттахов бик хаклы, чөнки югарыда утырган түрәләрнең фикере өстенлек алса, милли телләрне тирәнтен өйрәнү өчен юллар ябылачак. Шулай итеп без яңадан үткән заманаларга, русификация сәясәте хакимлек…

18 мая 2016 г.

Казанда 4нче Бөтен­дөнья хатын-кызлар фо­румы нәкъ шушы тема астында узды. Җыенга Америка, Кытай, Финляндия, Эстония, Литва, Латвия, Кыргызстан, Төркия һәм Россия регионнарыннан — барлыгы 530 вәкил катнашты (23 чит илдән, 53 регионнан һәм Татарстаннан). Форум секцияләргә бүленеп эшләүдән башланып китте. Кәрим Тинчурин исемендәге татар дәүләт драма һәм комедия театрында пленар утырыш булды. Ул Бөтендөнья татар конгрессы Башкарма комитеты рәисе Ринат Закиров, ТР Мәгариф һәм фән министры Энгель Фаттахов катнашында узды.
“Туган телебезне саклау — иң зур мәсьәлә булып тора. 7 млн татар исәпләнә, шуларның 2 млн Татарстанда, 5 млн чит илләрдә яши. Тарихны, мәдәни мирасны саклап калу зур проблема булып тора. Балачакта алмаган тәрбияне, бөтен татар халкы җыелып та бирә алмый. Бу өлкәдә сезнең актив катнашуыгыз бик мөһим”, — диде Энгель Навап улы. Ул үзенең чыгышында кадрлар әзерләүгә, яңа заманча прог­раммалар эшләү турында, гаилә тәрбиясенә игътибар артуы, аерылган гаиләләр саны кимүе турында да әйтте: “Затлы хатын-кызларыбыз, сез — буынны буынга тоташтыручылар….